बढ्दै छन् नेपाली पदयात्री

(शिरद चिराग)

दशैंको अष्टमीको दिन श्रीमती र कलेज पढ्ने दुइ छोराका साथ घर छाडेर हिँडेका धुम्बाराही काठमाडौंका रमेश कोइराला लाङटाङ पदयात्रा सकेर स्यापुबेसी झर्दै गरेका भेटिए।

दशैंमा लाङटाङ किन त- दशैं भनेको रमाइलो गर्ने त हो’ -जम्काभेट भएका संवाददातासँग उनले भने।

डीएभी सुशील केडिया स्कुलका कम्प्युटर विज्ञानका शिक्षक भानु ढुंगाना कान्तिपुर सिटी कलेजमा एमसीए पढ्ने आफना साथी स्नेहा मानन्धर, फेसन डिजाइनिङकी विद्यार्थी गीता श्रेष्ठ र ट्रेकिङ गाइड मन्जु थापाका साथ केन्जिङ उपत्यकामा भेटिए। यसअघि अन्नपूण् परिक्रमा गरिसकेका उनीहरू योपालि दशैंको टीका सकेर यता हान्निएका रहेछन्।

पाटनका व्यापारी पवन डंगोल आफना दुइ साथीका साथ यही समय लाङटाङ आएका रहेछन्। कञ्चनजंघा क्षेत्रको ट्रेकिङ गइसकेका उनी यहाँ दोस्रो पटक आएका रहेछन्। हामी हरेक वर्षएउटा नयाँ ठाउँ घुम्न जाने गरेका छौं’ -उनले भने।

जनक शिक्षा सामग्री केन्द्रमा कार्यरत चाबहिलका अनुज ठाकुर र ठमेलका रमेश श्रेष्ठका विचारमा नेपालीहरूको घुम्ने बानीमा व्यापक सुधार भएको छ। बढ्दो शहरीकरणले कोलाहल र प्रदूषित हुँदै गएका शहरमा बस्दा वाक्क भएर बिदाको बेला रमाइलो गर्न हिँडेको उनीहरू बताउँछन्।

नेपालीहरूको घुम्ने बानीमा सुधार आएको स्विकार्ने धादिङ मलेखुका ट्रेकिङ गाइड दीपक त्रिपाठीले यही याममा अन्नपर्ण् परिक्रमा जाँदा डेढ सयभन्दा बढी नेपालीहरूलाई पदयात्राका क्रममा भेटे। ँकति गोराहरू पथपर्रदर्शक र भरिया नलिई नक्साको भरमा ट्रेकिङमा जान्छन्, तर अधिकांश नेपाली भने पथपर्रदर्शक र भरिया लिएर गएको भेट्दा एकदम खुसी लाग्यो’

-उनले सुनाए।पन्सको लियों शहरका सिभिल इन्जिनियर प्याटिरक हार्डीीाफनी श्रीमती लरेन्सका साथ दोस्रो पटक पदयात्रामा आउँदा थुप्रै नेपालीलाई यसरी घुम्न थालेको भेटे। आठ वर्षघि उनी थोराङपास जाँदा पथपर्रदर्शक र भरिया मात्रै हुन्थे तर अहिले नेपालीहरू पनि घुम्न निस्कन थालेको उनले बताए।

जंगल भ्यु होटलका मालिक कर्मा लामाका विचारमा पनि नेपाली पदयात्रीको संख्या पछिल्ला दिनहरूमा बढेर गएको छ। ँविगत चार वर्षा यहाँ पर्यटकको चहलपहल हराइसकेको थियो’, उनी भन्छन्- तर यो वर्षआशा गरेभन्दा बढी पर्यटक आइरहेका छन्। त्यसमा नेपाली पनि उल्लेख्य छन्।
’
नेपालीहरूलाई यसरी विदेशी पर्यटकसरह पदयात्रामा जानु सजिलो चाहिँ छैन। भानु ढुंगाना भन्छन्- विदेशी पाएसम्म नेपालीलाई सजिलै होटलमा बास दिँदैनन्, दिइहाले पनि नेपालीहरूलाई गर्ने व्यवहार दुख्ने गरी नै फरक हुँदो रहेछ।’ तर कर्मा घले भने केहीले त्यस्तो व्यवहार गरे पनि सबैले त्यसो नगर्ने दाबी गर्छन्।

 डा सर्वेश मरहट्टा गत शनिवार क्नै अस्पताल वा क्लिनिकमा विरामी जांचिरहेका थिएनन् । तीस वर्ष नकाटेका यी तन्नेरी दन्त चिकित्सक त्रिश्ल्मा आफ्ना दौतरीहरुसंग र्याफ्टिडको रमाइलो लिदै थिए । दात हेर्न पनि रमाइलो तर आक्कलझ्क्कल आउने यस्तौ अवसर त झनै रमाइलो, प्याडलले आफ्ना दौतरीहरुलार्ई पानी छ्याप्दै उनले संवाददातालाई जवाफ फकाए । चार वर्ष अघि काम श्रु गरेका मरहट्टाका विचारमा नेपालीहरुले रमाइलो गर्न भर्खर सिक्दैछन्, र उनको यो पहिलो र्याफ्टिड त्यस्तै रमाइलोका लागि थियो ।

बिरटिश स्क्लमा कार्यरत मनिषा बज्राचार्यलार्ई भने लाइफ ज्याकेट लगाएर बोटबाट त्रिश्लीमा हाम्फालेको रोमान्चकता अहिले सम्मकै सबैभन्दा रमाइलो क्रा थियो । जिन्दगीकै रमाइलो क्षण अहिले अन्भव गदैछ्, आफ्ना एक दजन साथी लिएर आएकी मनिषाले त्रिश्लीकै सबेभन्दा ठ्लो र्यापिड (भंगालो) पार गर्दा चिच्याएर स्वर बसाएपछि भनिन् । स्विमिड खेल्न आउने भएपनि यत्रो ठ्लो र बग्दो नदीमा पौडनको मज्ज् कसरी भन्ने खै, संवाददाता आफ्नी साथीसंग मात्रै गफिएपछि क्रामा क्रा मिसाउदै मनिषाकी साथी त्मिका स्थापितले भनिन्, तर हामी सबै पहिलोपल्ट र्याफिटडमा आएको र हाम्रा अन्भव पनि उस्तै छन् ।

केटिएम कार्डले आफ्ना सदस्यहरुका लागि एकापसमा परिचय बढाउने र मनोरन्जन पनि दिने हिसाबले आयोजना गरेको र्याफ्टिडमा कलाकार, गायक, मोडल लगायत तीन सय भन्दा धेरैले सहभागिता जनाएका थिए । अधिकांश सहभागीको पहिलो र्याफ्टिड अन्भव भएपनि सबैले रमाइलो गर्ने क्ुनै अवसरलार्ई खेर जान दिएनन्् ।

थ्रीगडेश र््यापिडमा नौ जना बसेको एउटा ड्गा प्ुरै पल्टिएपछि त्यसमा रहेका नगरकोटका होटल व्यवसायी बद्री माकज्ुलाई श्ुरुमा असाध्यै डर लाग्यो । ड्गा पल्टिएपछि पानी खाईयो र डर पनि लाग्यो तर लाइफ ज्याकेटले गदा केही ह्दैन भन्ने भएपछि ड्ंगामा समातेर पानीमा तैरिन्ुको मज्ज्ा पनि लिइयो, उनले केही अघिको द्र्घटनाबाट समेत मनोरन्जन लिएको भनी स्ुनाउदा संगै बसेका उनका साथी रमेश लवज्ु हाFस्दै थिए । ड्ुंगा पल्टेपछि आफ्ूलार्ई नायक सिमान्त उदासले बचाएको रमेशले स्ुनाए ।

 उता उदास भने नेपाली चलचित्र रक्षकमा आफ्ूले नै पहिलोपल्ट पानी म्ुनि फाइट खेलेकोले पानी संग खेल्न आफ्ूलाई क्ुनै डर नभएको साथीहरुका माझ गफ च्ुट््दै थिए । तर र््याफ््टिड चाहि मेरो पनि पहिलोपटक नै हो, आफ्ूछेउ बस्न आइप्ुगेका संवाददाताले प्रक्ष्न गन नपाइ उनले जवाफ फर्काए । हामी पहिलेदेेखी नै र््याफ््टिडको प्लान गरिरहेका थियौं तर दिपकले हामीले भन्दा पहिले काम गरे,संगै बसेका साथीतिर हेर्दै सिमान्तले भने, तर अब हामी भोटेकोशीमा जाने योजना ब्ुन्दै छौं ।

 रयाफ््टिडका लागि क्ुनै ल्ुगा नबोकी गएका गायक क्रान्ति आलेले भने जिन्स पाइन्ट लगाएरै रयाफ््टिडको साढे तीन घण्टा लागेको १४ किलोमिटरको द्ूरी पार गरे। पहिलोपटक भएकोले के के बोक्न्ुपर्छ भन्ने थाहै भएन, कृष्ण भीर नजिकैको रोयलवीच मा रयाफ््टिड सकेर खाना खाएपछि डिजे सेशन श्ुरु भएपछि नाच्नमा व्यस्त सहभागीको तस्वीर खिच्दै उनले स्ुनाए । आफ््नै देशमा यति रमाइलो ठाउFहरु छ भन्ने अहिलेसम्म्ा थाहा पाउन नसकेकोले आन्तरिक पर्यटनमा हामी पछि परेको धारणा स्ुनाउन पनि उनले त्यतिखेरै भ्याइहाले । उसो त त्रिश्ुलीको र््याफ््टिडमा सहभागी ह्ुने अधिकांशले अकर्ो पटक गन्तव्य भोटेकोशी ह्ुने साथीहरुलार्ई स्ुनाइरहेका थिए ।

तर नेपालीहरुका लागि भोटेकोशी टफ छ, त्रिश्ुली नै ठीक छ, र््याफ््टिडको तारतम्य मिलाउने लस्ट प्याडल एडभेन्चरका अपरेसन लिडर विष्ण्ु पौडेलले भने । नेपालमा रयाफ््टिड गने अधिकांश विदेशी पर्यटकले भोटेकोशीलार्ई छान्न गरेको उनको अन्ुभव छ । त्यहाF धेरै र ठ्ूला र््यापिड (भंगालो) हरु छन्, त्यसैल्ो रमाइलो त छ तर सामान्य नेपालीका लागि केही कठिन पनि छ, उनले भने । पौडेलका अन्ुसार रयाफ््टिड गने नेपालीहरुको संख्या तीन वर्ष देखी केही बढेको छ । नेपालीहरुले पनि होलिडे मनाउन श्ुरु गरेको र त्यस क्रममा साहसिक खेल तफ उनीहरुको रुचि बढेर गएको उनको विक्ष्लेषण छ । तर उनले यसो भनिरहदा र््याफ््टिड गाइड प्ूर्ण थापा भने आफ््नो एघार वषर्े कामको दौरानमा यो पालि पहिलो पल्ट नेपालीहरुसंग आएको बताउदै थिए ।

नेपालका प्राय सबै ठ्ुला नदीहरुमा रयाफ््टिड गरिसकेका अर्का गाइड रमेश रार्ईका विचारमा पनि रयाफ््टिडमा नेपालीहरु प्रशस्त नगए पनि वितेका केही वषयता उनीहरुको संख्या बढेर गएको छ । नत्र अमेरिका, क्यानडा, बेलायत लगायतबाट आउने पर्यटकहरु रयाफ््टिडमा जान रुचाउने गरेको उनको अन्ुभव छ । सेलिब्रेटी, कपर्ोरेट र जनरल गरी द्ुर्ई हजार तीन सय सदस्य बनाइसकेको केटीएम काडले आफ््ना सदस्यहरुलार्ई मनोरन्जन पनि दिने र त्यसका साथमा सामाजिक काय गर्ने लक्ष्य राखेको यसका योजनाकार तथा गायक दीपक बज्राचार्यले बताए । हामे्रा व्यवसायको क्षेत्र नै मनोरन्जन भएकोले यस क्षेत्रमा नेटवर्क बनाएर हरेक महिना केही न केही काम गरिरहेको उनको भनाइ थियो । कलाकार र गायकहरुलार्ई आपद पदा सहयोग गर्ने उ2ेक्ष्यले केटीएम कार्डले आफ््नो लोगो भएको टि शर्ट बेचेर जम्मा गरेको बीस हजार रुपैयाको कोष बनाउन लागेको पनि उनले जानकारी गराए ।