SHARAD CHIRAG ONLINE

मालीगाउँको उनको निवासमा शशि शाहका मुख बाइरहेका घोडाको चित्रनजिकै बसेर एकाबिहानै गफिन शुरू गर्दा उनी भर्खर छोडेको ज्वरो र रुघाखोकीको धङधङीबाट तंग्रिन खोज्दै थिए।

कुरा गर्नु थियो- उनको नवीन कृति घनचक्करबारे। केही महिनाअघि नेपालयले प्रकाशन गरेको उनको यो उपन्यास अहिले नेपाली साहित्यका नियमित पाठकभन्दा बाहिरको सर्कलमा पनि चर्चामा रहेको छ। हालै सम्पन्न पुस्तकमेलामा धेरै बिक्ने किताबहरूको सूचीमा यो पनि परेको थियो। ँयो किताबको फिडब्याकले म औधी हौसिएको छु’,  प्रफुल्लित हुँदै उनले कुरो शुरू गरे- ँदेशको पागलपनको पराकाष्ठा नै मेरो उपन्यासको मूल विषय हो।’ उनकै भनाइमा केही तथ्य र केही कल्पनालाई मिसाएर उपन्यासको बुनोट तयार गरिएको हो। ँयही शहरमा सेटिङ गरिएको उपन्यासभरि व्यक्ति, समाज र राष्ट्रको पागलपन छरपस्ट पाउन सकिन्छ’ -उनले भने।

प्रथमपुरुषमा लेखिएको उपन्यासको मुख्य पात्र विश्वविद्यालयमा पढाउँछ, पत्रपत्रिकामा फ्याक्ट एन्ड फिक्सन शीर्षक कोलममा लेखहरू लेख्छ। एउटा अंग्रेजी दैनिक पत्रिकामा सञ्जीव उप्रेतीको यही शीर्षकको कोलममा लेख पढ्ने गरेका र उनी त्रिभुवन विश्वविद्यालयका प्राध्यापक हुन् भन्ने थाहा पाएकालेचाहिँ यसको मुख्य पात्र उनै हुन् कि भन्ने अनुमान लगाउँछन्। ँयसो हुनु अन्यथा होइन। मलाई चिन्ने धेरैले यो मेरै कथा हो कि भनेर सोधेका छन्’, स्पष्टीकरण दिने लवजमा उनी भन्छन्- ँत्यसो हुन्थ्यो भने त यो उपन्यास होइन, अटोबायोग्राफी हुन्थ्यो। त्यसैले मेरो होइन, यो समयको कथा हो।’  हरेक लेखक आफूले भोगेका समय, अनुभूति र कथाहरूबाट पृथक् हुन नसक्ने हुनाले यस्तो भएको उनको स्पष्टोक्ति छ।

पागलपनका कारण घर छोड्न बाध्य मुख्य पात्र उपन्यासको अन्त्यसम्म आइपुग्दा घर फर्किन्छ। त्यति बेला देश हत्या-हिंसा र आन्दोलनको चरण पार गरेर संविधानसभाको निर्वाचन हुने स्थितिसम्म आइपुगेको हुन्छ। ँउपन्यासमा त संविधानसभाको निर्वाचन हुने वातावरण तयार छ तर यथार्थमा भने अन्योल छ’, उनी भन्दै गए- ँयो अन्योलग्रस्त राजनीतिले गर्दा मेरा कतिपय पाठकले यसको सिक्वेल कहिले आउँछ भनेर सोध्न थालेका छन्।’ देशमा चाँडै संविधानसभाको निर्वाचन भएर गणतन्त्र आइदिए आफूले घनचक्करको सिक्वेल लेख्नुपर्दैनथ्यो भनी कामना गरिरहेछन् उनी। प्रधानमन्त्री, मन्त्री, सांसद र अन्य नेताहरूले बेमतलबमा समय खर्च गरेको र आफ्नो कर्तव्यप्रति जिम्मेवार नभएको देखाइएको यो उपन्यासलाई उनी राजनीतिक सटायर भन्न रुचाउँछन्।

देशमा आन्दोलन चर्किएका बेला आफ्ना बा-आमा भेट्न झापाको शनिश्चरेस्थित घर गएका बेला यो उपन्यासको प्लट उनले सोचेका थिए। पछि काठमाडौं फर्केर विश्वविद्यालयबाट डेढ महिना बिदा लिएर यसलाई आकार दिएका उनले एकसाथ नेपाली र अंग्रेजीमा यो उपन्यास लेखेका थिए। अंग्रेजी भर्सन खोइ त- अबको एक वर्षभत्रमा यो प्रकाशित भइसक्ला- ँउनले भने। ँतर यो अनुवाद होइन है’ -उनले दोहोर्‍याएर भने।

केहीअघि गुरुकुलमा दिलभूषण पाठकसँग सुनील पोखरेलको निर्देशनमा न्यायप्रेमी नाटकमा अभिनय गरेका उनको उपन्यासलाई रंगमञ्चमा ढाल्दै छन् उनै सुनीलले। जनवरीको ७ तारिखदेखि नयाँ दिल्लीको नेसनल इन्स्टिच्युट अफ ड्रामामा यसलाई मञ्चन गर्न रिहर्सल शुरू भैसकेको छ।

४४ वर्षघि शनिश्चरेमा जन्मेका सञ्जीवलाई उनका बाबु आफूजस्तै मेडिकल डाक्टर बनाउन चाहन्थे। आइएस्सी गरेपछि सञ्जीवलाई अंग्रेजी साहित्य पढ्न मन लाग्यो। दार्जिलिङको सेन्ट जोसेफ कलेजबाट बीए र सन् १९८९ मा त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट अंग्रेजीमा एमए सक्नासाथै उनले कीर्तिपुरमै पढाउन शुरू गरे। त्यसको पाँच वर्षपछि फुलब्राइट स्कलरसिप पाएर न्युयोर्कको स्टेट युनिभर्सिटीबाट अंग्रेजीमै दोस्रो पटक मार्स्र्टस गरेका उनले रोड आइल्यान्डको ब्राउन युनिभर्सिटीबाट सन् २००३ मा साहित्य र संस्कृतिको सिद्धान्त विषयमा पीएचडी गरेका छन्।

त्रिभुवन विश्वविद्यालयको एमफिल कार्यक्रमको संयोजक रहेका सञ्जीव सिर्जनात्मक लेखनमा रुचि राखे पनि उनलाई अब कला र साहित्यको समालोचनासम्बन्धी किताब लेख्न मन छ। ँयसो भन्दैमा म फेरि उपन्यास लेख्दिनँ भन्नेचाहिँ होइन’, कुरो टुङ्ग्याउन खोज्दै उनले भने- ँतर समय त लागिहाल्छ।’

sharad.chirag@gmail.com